Sinekli Bakkal-Halide Edip ADIVAR

Bir Dönem Romanı: Sinekli Bakkal

Sinekli Bakkal, bulunduğu semtin adını almış olan dar bir sokaktır. Bir geçitten çok bir toplantı yeri gibidir. Bu sokakta oturanlardan biri de mahalle imamıdır. Onun kızı, Emine ise babasının istememesine rağmen Kız Tevfik denilen bir ortaoyunu sanatçısı ile evlenir. Tevfik; orta oyunu, karagöz ve meddahlık gibi geleneksel gösteri sanatlarıyla meşguldür. Ayrıca Emine ve Tevfik birlikte, sokaktaki İstanbul bakkaliyesini işletmektedir. Bir süre sonra Tevfik ile Emine anlaşamazlar ve ayrılırlar.

Tevfik yaptığı şaklabanlıklar yüzünden sürülür. Ancak Emine hamiledir ve inadını ve iradesini annesinden, yeteneklerini ise babasından alan Rabia isimli bir kızı dünyaya getirir. Emine’nin Babası Rabia’nın dedesi olan imam ise Rabia’yı biraz büyüyünce hafız yapar. Mahallenin bir de kibar konağı vardır: Selim Paşa Konağı. Bu konak başlı başına bir âlemdir. Selim Paşa’nın hanımı dünyanın tadına varmış, yaşlandıkça ölüm korkularına kapılmıştır. Ve teselliyi nerede bulacağını şaşırmış bir kadındır.

Selim Paşa ise Padişahın dostlarından ve zaptiye nazırıdır. Oğlu Hilmi ise babasının aksine Jön Türklerle ilgisi olan bir ihtilalcidir. Büyüklük peşinde bir hayal adamıdır. Konağa giren – çıkan pek çoktur. Peregrini adındaki bir İtalyan piyanist Vehbi Dede adında bir Mevlevî bunların başlıcaları arasındadır. Rabia Mevlit ve Kuran okumaktaki şöhreti ile Selim Paşa Konağı’na kapılanır. Peregrini’yi orada tanır. Vehbi Dede’den musiki dersleri alır. Rabia biraz büyüdüğünde hiç görmediği babası Tevfik sürgünden dönmüştür. Rabia annesi ile babası arasında tercih yapmak zorunda kalmış ve Babası Tevfik’i seçmiştir. Bunun üzerine Emine Rabia’ya çok kızmış her namazdan sonra beddua etmeye başlamıştır.

Rabia babasına bakkalda ve karagöz oyunlarında yardım etmekte mahallenin cücesi olan Rakım Amcası ile beraber hep beraber güzel vakit geçirmektedir. Lakin Tevfik’in kadın kılığına girip Selim Paşa’nın Oğlu Hilmi için Fransa’dan gelen yabancı evrakları feslilerin giremeyeceği Fransız Postanesine gidip alması esnasında yakalanması ile Tevfik, zaptiye dairesinde Göz Patlatan Hakkı adında ki zorbanın sıkı işkenceleri ile sorguya çekilmiştir. Gene de Hilmi’nin adını vermez sürgüne yollanır. İş anlaşıldığı için Paşanın Oğlu Hilmi de Selim Paşa’nın emri ile sürgüne Şam’a sürülecektir.

Tevfik yokken Rabia Rakım Amca’nın yardımı ile dükkanı idare eder. Vehbi Dede ve Peregrini de kendisine arkadaşlık ederler. Ama babası sürgüne yollandığından sonra bir daha Selim Paşa Konağı’na ayak basmaz. Konakta pek sevdiği bir cariye vardır: Kanarya Hanım. Çerkez asıllı olan Kanarya Hanım da aslında evlenip çırak çıkmıştır.

Rabia, ramazanlarda camileri gezer mukabele okur ara sıra Mevlitlere çağrılır. Şehzade Nihat Efendi’nin yalısında da Mevlit okumaya davet edilir. Rabia yalıya gittiğinde iç salonun kapıları açılarak Sinekli Bakkal Mescidinin büyük bir toplantı yeri haline getirildiğini görür. Renkli papatya başlarına benzeyen yüzlerce başörtülü kadın dinleyicisi vardır. Bu duygulu kalabalığa yanık ve dokunaklı sesi ile Mevlit okuduktan sonra salonun sonunda çok güzel bir mermer heykele benzeyen sarışın bir kadın görür. Bu Kanarya Hanım’dır. İki eski dost çığlık çığlığa birbirlerinin boynuna atılırlar.

Peregrini, Rabia’nın okuduğu Mevlide hayrandır. Karakterine, olgunluğuna hayrandır. Sonunda, tasarısını Vehbi Dede’ye açar. Onun da uygun bulması üzerine Rabia ile evlenmek için dinini değiştirir. Osman adını alır. Vehbi Dede de onu kızı gibi sevmektedir. Yani Rabia da güzelliği bulan Tanrı sevgisi…

İmam da Emine de öldüğünden Osman’la Rabia evi onarırlar. Dükkanın üstüne yerleşirler. Rabia’nın gebeliği çok sıkıntılı geçer. Sonunda İstanbul’da ilk defa yapılan bir sezaryen ameliyatı ile kurtulur. Bir oğlu olur. Bu mutlu olayı izleyen yıllarda 1908 Meşrutiyeti gelir. Sürgünler yerlerine dönerler. Geri dönenler arasında Tevfik de vardır. Rabia, Osman Rakım Amca, mahallenin kibar tulumbacısı Sabit Beyağabey, bütün Sinekli Bakkal onu karşılamaya giderler. Vakti ile padişah haini diye sille tokat İstanbul’dan sürülenlerin hepsi, şimdi birer hürriyet kahramanı olarak dönmektedir.

Tevfik’in bu siyasi görüşlerle ilişiği yoktur. Vapur rıhtımına yanaşıp da sürgünler çıkınca karşılama törenleri başlar. Sabit Beyağabey bir emir verince Sinekli Bakkal takımı Tevfik’in bile ürkütüp saklanacak yer aratan bir coşku ile gösterilerine başlar. Sinekli Bakkal delikanlıları şişmanca bir adamı omuzlarına alırlar. Tevfik’in mahalleye dönüşü dolayısı ile ateşli bir hürriyet nutku çeken bu adamı Tevfik hemen tanır. Bu zaptiye dairesinde kendine işkence eden göz patlatan Muzaffer’dir. Vehbi Dede ile Osman Tevfik’in koluna girer ve ona bir torunu olduğunu haber verirler.

Sinekli Bakkal, Halide Edip Adıvar’ın en tanınmış romanlarından biridir. Adıvar, Osmanlı’nın yıkılışına Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık etmiş entelektüel, romancı ve eylem kadınıdır.  Romanda Türk kadını kimliğinde Doğu kültürünün manevi boyutunu Batı bilim ve felsefesiyle sentezlemesini işlemiştir. Yer yer dönemin siyasi atmosferine de ayna tutmuştur. İyi okumalar!

0 thoughts on “Sinekli Bakkal-Halide Edip ADIVAR

  1. obmenbah Yanıtla

    Yorumunuz denetim bekliyor.

    Компания http://obmenneg.com/ является автоматическим и круглосуточным онлайн -сервисом, который позволяет обменять средства. И для этого нет необходимости выходить из дома. Так получиться осуществить обмен между системами, банковскими картами, криптовалютами. Но самое главное, что сервис работает круглосуточно, а потому совершить операции вы можете в любой час. При помощи полной автоматизации удалось добиться важных преимуществ перед аналогичными компаниями:

    1. Все операции происходят очень быстро, включая webmoney to qiwi обмен
    2. На минимальную сумму обмена влияют требования определенных платежных систем
    3. Обмен можно осуществлять в любое время: поздно ночью, либо ранним утром
    4. Из-за того, что издержки минимальны, то и комиссия взимается символическая

    Все эти преимущества создают необходимые предпосылки для того, чтобы обратиться за помощью именно в эту компанию. Так вы потеряете минимум времени и денег. Воспользуйтесь услугами компании, которая дорожит клиентами и выполняет все обязанности на высшем уровне.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir