Kitab-ül Hiyel – İhsan Oktay ANAR

İhsan_Oktay_Anar_-_Kitab-ül_Hiyel(Eski Zaman Mucitlerinin İnanılmaz Hayat Öyküleri)

Kitab-ül Hiyel harika bir giriş ile başlar: “Râviyân-ı ahbar ve nâkilan-ı âsâr kâh hayretü minnet, kâh nefretü ibretle şunları rivâyet ve hikâyet ederlerdi.

Kitapta anlatılan fantastik olaylar Padişah III. Selim zamanında kurgulanmış ve bu olaylar iki ana karakterin başından geçmekte. İlk karakter Yafes Çelebi adında, mekaniğe doğuştan yeteneği olan bir mühendistir. Yafes Çelebi önce demirci çırağı olarak işe başlar ve demir dövmeyi öğrenir. Kılıçlar, yatağanlar ve torpido mekanizmaları (kallab) tasarlayarak işe koyulan Yafes Çelebi, yeni kurulan orduya (romanda zikredilmese de bu Nizam-ı Cedid) gerekli teknik donanımı sağlamak istemektedir. Debbabe adlı icadı, günümüzün zırhlı personel taşıyıcısı ile tankı arası yürütülen bir ahşap mekanizmadır. Lakin dönemin bürokrasisi ve de esnafı Yafes Çelebi’ye bin bir güçlük çıkartmaktadır. Daha sonra hem yeteneğinin hem de şansının yardımıyla Osmanlı donanmasına bağlı mühendishaneye girmeyi başarır. Burada geçirdiği vakit boyunca budasyom, yani potasyumla tanışır ve patlayıcılar konusunda tecrübe kazanır. İlk denizaltı diyebileceğimiz, tahtelbahiri tasarlar, Haliç’te yüzdürür. Şansı yaver gitmez Yafes Çelebi’nin, son icadında kaza geçirir, ayrıca bürokrasi de kendisini rahat bırakmazlar. İşlerini çırağı Calud’a teslim eder, mekaniğe (hiyel ilmine) tövbe ederek kenara çekilir.

İkinci ana karakter olan Calud da doğuştan mekaniğe karşı yeteneklidir ama ustası Yafes Çelebi’nin aksine saf emellere sahip bir mühendis değildir. Calud’un amacı; sonsuz gücün sırrına vâkıf olmak ve nihayetinde yapacağı dev yılan makinesiyle bir silah tüccarı olup, yaratacağı terörle herkesi önünde dize getirmektir. Uzun uğraşlarla Calud devridaim makinesinin, dolayısıyla sonsuz enerjinin bulunamayacağını anlar, evrensel bir hikâye motifi olan “iktidar taşının” ya da felsefe taşının peşine düşer. Hikâye böylece hileler, hayal kırıklıkları ve merak duygusuyla girift bir şekle dönüşür. İhsan Oktay Anar’ın gerek üslubu gerekse konusu itibariyle en başarılı romanı diyebileceğimiz Kitab-ül Hiyel; merak duygusunun ilim

için nirengi noktası olduğu tezini işler. Klasik bir bilim- kurgu romanının ötesine çıkarak, dönemin eleştirisini mizahi bir anlatımla ele alır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir